zì yuán qì zhào pì jué chū shēng rén shù zhī dì wáng yǐ wéi sī mù shì yǐ xī nóng xuān xū zhī hòu yáo shùn yǔ tāng zhī jūn mǐ bù zhī wèi shàng yuán ài yù qián shǒu qián qián zhōng rì yì yì xiǎo xīn yù xiǔ suǒ ér tóng wēi lǚ chūn bīng ér shì jù gù yí wù shī suǒ ruò nà huáng ér kuì zhī yì fū yǒu zuì suì xià chē ér qì zhī qiān dé zhěn yú zé gōng yōu láo qiè yú zuì jǐ pǔ tiān zhī xià shuài tǔ zhī bīn pán mù jù yú liú shā hàn hǎi qióng yú dān xué mò bù gǔ fù jī rǎng záo jǐng gēng tián zhì zhī shēng píng qū zhī rén shòu shì yǐ ài zhī rú fù mǔ jìng zhī ruò shén míng yòng néng xiǎng guó duō nián zuò yán cháng shì wèi yǒu bào nüè lín rén kè zhōng tiān wèi zhě yě
suí shì wǎng yīn zhōu mò yù fèng zhuì yī hú mèi ér tú shèng bǎo qū qiè yǐ qǔ shén qì jí zuǎn chéng fù yǐ láng hǔ qí xīn shǐ yì míng liǎng zhī huī zhōng gān shǎo yáng zhī wèi xiān huáng dà jiàn shì jí jìn zhōng suì wéi xiāo jìng biàn xíng zhèn dú huò shēn yú jǔ pū xìn kù yú shāng chén tiān dì nán róng rén shén jiē fèn zhōu xū ān rěn yān bó rì xún jiàn gé suǒ yǐ huái xiōng jìn yáng suǒ yǐ xīng luàn diàn rén wéi qìng yín xíng sī chěng fú jiǔ zú jì mù táng dì chǎn qí qīn míng bǎi shì běn zhī wén wáng biǎo qí guāng dà kuàng fù huī huài pán shí jiǎo jué wéi chéng chún wáng chǐ hán nìng zhǐ yú guó yù qí cháng jiǔ qí kě dé hū qí zuì yī yě
qín shòu zhī xíng zài yú jù yōu rén lún zhī tǐ bié yú nèi wài ér lán líng gōng zhǔ bī xìng gào zhōng shéi wèi kě shǒu zhī xián fān jiàn qí xiāng zhī chǐ dài yú xiān huáng pín yù bìng jìn yín huán zhū wáng zǐ nǚ xián zhù jīn wū pìn jī míng yú jié dàn xióng zhì zì qí qún fēi rì yī xì chén hóu zhī cháo qióng lú tóng mò dùn zhī qǐn jué shǎng zhī chū nǚ yè suì chéng gōng qīng xuān yín wú fù gāng jì qí zuì èr yě
píng zhāng bǎi xìng yí rì wàn jī wèi xiǎo qiú yī zè guǐ bù shí dà yǔ bú guì yú chǐ bì guāng wǔ bù gé yú zhī tǐ yǐ shì yōu qín shēn lǜ yōu wǎng ér huāng miǎn yú jiǔ bǐ zhòu zuò yè shì háo qiě hū gān shì shēng jì cháng jū kū shì měi jiè zāo qiū cháo yè hǎn jiàn qí shēn qún chén xī dǔ qí miàn duàn jué zì cǐ bù xíng fū zòu yú shì tíng yōng zhōng shān qiān rì zhī yǐn mǐng dǐng wú míng xiāng yáng sān yǎ zhī bēi liú lián jù bǐ yòu guǎng zhào liáng jiā chōng xuǎn gōng yè qián wéi jiǔ shì qīn jià sì lǘ zì bǐ shāng rén jiàn yào nì lǚ yīn xīn zhī qiǎn wéi xiǎo hàn líng zhī zuì gèng qīng nèi wài jīng xīn xiá ěr shī wàng qí zuì sān yě
shàng dòng xià yǔ zhuó zài yì yáo máo cí cǎi chuán chén zhū shǐ jí shèng rén běn yì wéi bì fēng yǔ jù dài zhū yù zhī huá nìng xū tí jǐn zhī lì gù xuán shì chóng gòu shāng xīn yǐ zhī miè wáng ē páng jué qǐ èr shì shì yǐ qīng fù ér bù zūn gǔ diǎn bú niàn qián zhāng guǎng lì chí tái duō yíng gōng guàn jīn pū yù hù qīng suǒ dān chí bì kuī rì yuè gé hé hán shǔ qióng shēng rén zhī jīn lì qìng tiān xià zhī zī cái shǐ guǐ shàng nán wéi zhī láo rén gù qí bù kě qí zuì sì yě
gōng tián suǒ chè bú guò shí mǔ rén lì suǒ gōng cái zhǐ sān rì shì yǐ qīng yáo bó fù bù duó nóng shí nìng jī yú rén wú cáng yú fǔ ér kē shuì fán wěi bù zhī jì jí měng huǒ lǚ shāo lòu zhī nán mǎn tóu kuài jī liǎn nì zhé shí nián zhī zū zhù zhóu qí kōng rì sǔn qiān jīn zhī fèi fù mǔ bù bǎo qí chì zǐ fū qī xiāng qì yú kuāng chuáng wàn hù zé chéng guō kōng xū qiān lǐ zé yān huǒ duàn miè xī shǔ wáng sūn zhī shì fān tóng yuán xiàn zhī pín dōng hǎi mí zhú zhī jiā é chéng dèng tōng zhī guǐ qí zuì wǔ yě
gǔ xiān zhé wáng bǔ zhēng xún shòu táng yú wǔ zǎi zhōu zé yí jì běn yù qīn wèn jí kǔ guān shěng fēng yáo nǎi fù guǎng jī xīn chú duō bèi yōng xì nián nián lì lǎn chù chù dēng lín cóng chén pí bì gōng dùn xīn kǔ piāo fēng dòng yǔ liáo qiè bǐ yú xiān qū chē zhé mǎ jì suì zhōu xíng yú tiān xià qín huáng zhī xīn wèi yǐ zhōu mù zhī yì nán qióng yàn xī mǔ ér gē yún fú dōng hǎi ér guān rì jiā kǔ nà jiē zhī qín rén zǔ lái sū zhī wàng qiě fú tiān xià yǒu dào shǒu zài hǎi wài yí bú luàn huá zài dé fēi xiǎn cháng chéng zhī yì zhàn guó suǒ wéi nǎi shì jū zhà zhī fēng fēi guān jī gǔ zhī fǎ ér zhuī zōng qín dài bǎn zhù gēng xīng xí qí jī xū yán mào wàn lǐ shī hái bì yě xuè liú chéng hé jī yuàn mǎn yú shān chuān háo kū dòng yú tiān dì qí zuì liù yě
liáo shuǐ zhī dōng cháo xiǎn zhī dì yǔ gòng yǐ wéi huāng fú zhōu wáng qì ér bù chén shì yǐ jī mí dá qí shēng jiào gǒu yù ài rén fēi qiú tuò tǔ yòu qiáng nǔ mò shǐ lǐ wú chuān yú lǔ gǎo chōng fēng yú lì jù néng dòng yú hóng máo shí tián dé ér wú kān jī lèi dàn ér hé yòng ér shì zhòng hù lì qiáng bīng dú wǔ wéi zài bìng tūn bù sī cháng cè fú bīng yóu huǒ yě bù jí jiāng zì fén suì lìng yì zhào yí rén zhī lún mò fǎn fū chāi sàng guó shí wéi huáng chí zhī méng fú jiān miè shēn liáng yóu shòu chūn zhī yì yù bǔ míng chán yú qián bù zhī xié dàn zài hòu fù shǐ xiāng gù zhuā ér chéng háng yì fū qiè chǐ zhuàng shì è wàn qí zuì qī yě
zhí yán qǐ wò wáng chén fěi gōng wéi mù cóng shéng ruò jīn xū lì táng yáo jiàn gǔ sī wén xiàn tì zhī yán xià yǔ xuán táo shí tīng zhēn guī zhī měi ér bì jiàn wéi bǔ dù xián jí néng zhí shì zhèng rén jiē yóu tú hài zuǒ pú yè qí guó gōng gāo yǐng shàng zhù guó sòng guó gōng hè ruò bì huò wén chāng shàng xiàng huò xì liǔ gōng chén zàn tǔ liáng yào zhī yán fān jiā shǔ lòu zhī cì lóng páng wú zuì biàn zāo xià guǐ zhī zhū wáng zǐ hé gū làn bèi shāng xīn zhī lù suì lìng jūn zǐ jié shé xián rén jiān kǒu zhǐ bái rì ér bǐ shèng shè cāng tiān ér gǎn qī bú wù guó zhī jiāng wáng bù zhī sǐ zhī jiāng zhì qí zuì bā yě
shè guān fēn zhí guì zài quán héng chá yù wèn xíng wú wén fàn yù ér qián shén qǐ lùn tóng xiù wéi gōng liáng jì shòu huáng jīn zhī shé mèng tuó jiàn pú táo zhī jiǔ suì shǐ yí lún yōu cēn zhèng yǐ huì chéng jūn zǐ zài yě xiǎo rén zài wèi jī xīn jū shàng tóng jí àn zhī yán náng qián bù rú shāng zhào yī zhī fù qí zuì jiǔ yě
xuān ní yǒu yán wú xìn bú lì yòng mìng shǎng zǔ yì qǐ shí yán zì hūn zhǔ sì wèi měi suì xíng xìng nán běi xún shòu dōng xī zhēng fá zhì rú hào wěi péi bì dōng dū shǒu gù wén xiāng yě zhàn yàn mén jiě wéi zì wài zhēng fū bù kě shèng jì jì lì gōng xūn xū chóu guān jué ér zhì huái fān fù yán xíng fú guǐ wēi jí zé xūn shǎng xuán shòu kè dìng zé sī lún bù xíng yì shāng yāng zhī bān jīn tóng xiàng wáng zhī wán yìn fāng ěr zhī xià bì yǒu xuán yú xī qí zhòng shǎng qiú rén sǐ lì zǒu wán nì pō pǐ cǐ fēi nán fán bǎi xiāo xióng shuí bù chóu yuàn zhì yú pǐ fū zuì ěr sù nuò bù kuī jì zài shèng yú èr sān qí dé qí zuì shí yě
yǒu yī yú cǐ wèi huò bù wáng kuàng sì wéi bù zhāng sān líng zǒng cuì wú xiǎo wú dà yú fū yú fù gòng shí yīn wáng xián zhī xià miè qìng nán shān zhī zhú shū zuì wèi qióng jué dōng hǎi zhī bō liú è nán jìn shì yǐ qióng qí zāi yú shàng guó yà bào yú zhōng yuán sān hé zòng fēng shǐ zhī tān sì hǎi bèi cháng shé zhī dú bǎi xìng jiān wáng dài wú yí lèi shí fēn wéi jì cái yī ér yǐ cāng shēng lǐn lǐn xián yōu qǐ guó zhī bēng chì zǐ áo áo dàn chóu lì yáng zhī xiàn qiě guó zuò jiāng gǎi bì yǒu cháng qī liù bǎi yīn wáng zhī nián sān shí jī zhōng zhī shì gù chèn lù yún suí shì sān shí liù nián ér miè cǐ zé yàn dé zhī xiàng yǐ zhāng dài zhōng zhī zhào xiān jiàn huáng tiān wú qīn wéi dé shì fǔ kuàng nǎi chān qiǎng jìng tiān shēn xū wèi zhī chú jiù suì xīng rù jǐng gān gōng yǐ wéi yì xīng jiān zhū què mén shāo zhèng yáng rì shí hú míng guǐ kū chuān jié shān bēng bìng shì zōng miào wéi xū zhī yāo jīng jí lǚ tíng zhī shì xià shì zé zāi xìn fēi duō yīn rén zé jiù zhēng gèng shǎo qiān niú rù hàn fāng zhī dà luàn zhī qī wáng liáng cè mǎ shǐ yàn bīng chē zhī huì jīn zhě shùn rén jiāng gé xiān tiān bù wéi dà shì mèng jīn chén mìng jǐng bó sān qiān liè guó bā bǎi zhū hóu bù móu ér tóng cí bú zhào ér zì zhì hōng hōng yǐn yǐn rú tíng rú léi biāo hǔ xiào ér gǔ fēng shēng yìng lóng xiāng ér jǐng yún qǐ
wǒ wèi gōng cōng míng shén wǔ qí shèng guǎng yuān zǒng qī dé ér zài gōng bāo jiǔ gōng ér tǐng chū zhōu tài bǎo wèi gōng zhī sūn shàng zhù guó pú shān gōng zhī zǐ jiā chuán shèng dé wǔ wáng chéng jì lì zhī jī dì qǐ yuán xūn shì zǔ sì yuán huáng zhī yè dǔ shēng bái shuǐ rì jiǎo zhī xiāng biàn zhāng zài dàn dān líng dà bǎo zhī wén sī zhù jiā yǐ xìng fú tú wěi míng xié gē yáo liù hé suǒ yǐ guī xīn sān líng suǒ yǐ gǎi bǔ wén wáng è yú yǒu lǐ chì què fāng lái gāo zǔ yǐn yú dàng shān tóng yún zì qǐ bīng zhū bú dào chì fú zhì zì cháng ān fēng ruì nán dāng huáng xīng chū yú liáng sòng jiǔ wǔ lóng fēi zhī shǐ tiān rén bào biàn zhī chū lì shì zhū nàn dà dí mí yǒng shàng zhù guó sī tú dōng jùn gōng zhái ràng gōng xuān dì gòu yì liàng jīng lún yī yǐn zhī zuǒ chéng tāng xiāo hé zhī fǔ gāo dì shàng zhù guó zǒng guǎn qí guó gōng mèng ràng zhù guó lì chéng gōng mèng chàng zhù guó jiàng jùn gōng péi xíng yǎn dà jiāng jūn zuǒ zhǎng shǐ bǐng yuán zhēn děng bìng yùn chóu qiān lǐ yǒng guàn sān jūn jī jiàn zé jié jiāo duàn áo wān hú zé yín yuán luò yàn hán péng jiàng guàn chéng pèi gōng zhī jī kòu jiǎ wú féng fèng xiāo wáng zhī yè fù yǒu méng lún jiā zhōu zhī shì bá jù tóu shí zhī fū jì mǎ zhuī fēng wú gē zhào rì wèi gōng shǔ dāng qī yùn fú zī yì zhào gōng huàn jiǎ zhòu bá shè shān chuān zhì fēng mù yǔ qǐ cí láo juàn suì qǐ xī bó zhī shī jiāng wèn nán cháo zhī zuì bǎi wàn chéng lǚ sì qī wéi míng hū xī zé hé wèi jué liú chì zhà zé sōng huà zì bá yǐ cǐ gōng chéng hé chéng bú xiàn yǐ cǐ jī zhèn hé zhèn bù cuī pì yóu xiè cāng hǎi ér guàn cán yíng jǔ kūn lún ér yā xiǎo luǎn gǔ xíng ér jìn bǎi dào jù qián yǐ jīn yuè èr shí yī rì jiè yú dōng dū ér hūn cháo wén wǔ liú shǒu duàn dá děng kūn wú è rěn fēi lián jiān nìng jiǔ mí tiān shù gǎn jù yì bīng qū lǜ chǒu tú zhòng yǒu shí wàn huí luò cāng běi suì lái jǔ fǔ yú shì xióng pí jué zhú pí hǔ zhēng xiān yīn qí dǎo gē zhī xīn chéng wǒ pò zhú zhī shì zēng wèi xuán zhǒng wǎ jiě bīng xiāo kēng zú zé cháng píng wèi duō jī jiǎ zé xióng ěr wéi xiǎo dá děng zhù jié wéi nüè yīng chéng zì gù tī chōng luàn wǔ tú shè jiǔ jù zhī móu gǔ jiǎo jiāng míng kōng píng bǎi lóu zhī xiǎn yān cháo wèi mù yú yóu sòng chí tiǎn miè zhī qī fěi zhāo yī mù
rán xīng luò hǔ láo guó jiā chǔ jī wǒ yǐ xiān jù wéi rì jiǔ yǐ jì dé huí luò yòu qǔ lí yáng tiān xià zhī cāng jìn fēi suí yǒu sì fāng qǐ yì zú shí zú bīng wú qián wú dí péi guāng lù rén jī xióng cái shàng jiàng shòu shèn zhuān zhēng xiá ěr yōu píng ān wēi shì tuō nǎi shí jī zhī biàn qiān yīn shì xià yuán qiān qín zì lán shuǐ zhāng xū tuó huò zài xíng yáng dòu qìng zhàn mò yú huái nán guō xún shòu shǒu yú hé běi suí zhī wáng hòu liáo kě zhī yě
qīng hé gōng fáng yàn zǎo jìn bǐng róng lǜ lüè dì dōng nán shī zhī suǒ lín fēng xíng diàn jī ān lù rǔ nán suí jī dàng dìng huái ān jì yáng é rán sòng kuǎn xú yuán lǎng yǐ píng lǔ jùn mèng hǎi gōng yòu pò jì yáng hǎi nèi yīng xióng xián lái huí yìng fēng mín shàn qǔ píng yuán zhī jìng hǎo xiào dé jù lí yáng zhī cāng lǐ shì xióng hǔ shì yú cháng píng wáng dé rén yīng yáng yú shàng dǎng huá gōng lǐ jǐng kǎo gōng láng zhōng fáng shān jī fā zì lín yú liú xīng zǔ qǐ yú bái shuò cuī bái jū zài yǐng chuān qǐ fāng xiàn bó yǐ qiáo jùn lái gè yōng shù wàn zhī bīng jù qī mù yě zhī huì cāng míng zhī yòu hán gǔ yǐ dōng niú jiǔ xiàn yú jūn qián hú jiāng yíng yú dào lù
zhū jūn děng bìng yì guān shì zhòu qǐ zǐ liáng cái shén dǐng líng yì zhī qiū liè dì fēng hóu zhī shǐ bào biàn què qǐ jīn yě qí shí tuó míng biē yìng jiàn jī ér zuò yí gè jiū lǜ zǐ dì gòng jiàn gōng míng gěng yǎn zhī fù guāng wǔ xiāo hé zhī fèng gāo dì qǐ zhǐ jīn zhāng zǐ shòu huá gài zhū lún fù guì yǐ zhòng dāng nián zhōng zhēn yǐ chuán yì yè qǐ bú shèng zāi
ruò suí dài guān rén tóng fèi yáo zhī quǎn shàng hè wáng mǎng zhī ēn réng huái kuǎi kuì zhī lù shěn pèi sǐ yú yuán shì bù rú zhāng hé guī cáo fàn zēng kùn yú xiàng wáng wèi ruò chén píng cóng hàn wèi gōng tuī yǐ chì xīn dāng jiā hǎo jué zé mù ér chǔ lìng bú zì yí tuō měng hǔ yóu yù zhōu zhōng dí guó sù shā zhī rén gòng fù qí zhǔ péng chǒng zhī pú zì shā qí jūn gāo guān shàng shǎng jí yǐ xiāng shòu rú àn yú chéng shì shǒu mí bù fǎn kūn shān zòng huǒ yù shí jù fén ěr děng shì qí huǐ jiāng hé jí huáng hé dài dì míng yú dàn dàn zhī yán jiǎo rì lì tiān zhī wǒ qín qín zhī yì bù gào hǎi nèi xián shǐ wén zhī
自元气肇辟,厥初生人,树之帝王,以为司牧,是以羲农轩顼之后,尧舜禹汤之君,靡不祗畏上元,爱育黔首,乾乾终日,翼翼小心,驭朽索而同危,履春冰而是惧。故一物失所,若纳隍而愧之;一夫有罪,遂下车而泣之。谦德轸于责躬,忧劳切于罪己。普天之下,率土之滨,蟠木距于流沙,瀚海穷于丹穴,莫不鼓腹击壤,凿井耕田,致之升平,驱之仁寿。是以爱之如父母,敬之若神明,用能享国多年,祚延长世。未有暴虐临人,克终天位者也。
隋氏往因周末,预奉缀衣,狐媚而图圣宝,胠箧以取神器。及缵承负扆,狼虎其心,始曀明两之晖,终干少阳之位。先皇大渐,侍疾禁中,遂为枭獍,便行鸩毒。祸深于莒仆,衅酷于商臣,天地难容,人神嗟愤!州吁安忍,阏伯日寻,剑阁所以怀凶,晋阳所以兴乱,甸人为罄,淫刑斯逞。夫九族既睦,唐帝阐其钦明;百世本枝,文王表其光大。况复隳坏磐石,剿绝维城,唇亡齿寒,宁止虞虢?欲其长久,其可得乎!其罪一也。
禽兽之行,在于聚麀,人伦之体,别于内外。而兰陵公主逼幸告终,谁谓敤首之贤,翻见齐襄之耻。逮于先皇嫔御,并进银环;诸王子女,咸贮金屋。牝鸡鸣于诘旦,雄雉恣其群飞,衵衣戏陈侯之朝,穹庐同冒顿之寝。爵赏之出,女谒遂成,公卿宣淫,无复纲纪。其罪二也。
平章百姓,一日万机,未晓求衣,昃晷不食。大禹不贵于尺璧,光武不隔于支体,以是忧勤,深虑幽枉。而荒湎于酒,俾昼作夜,式号且呼,甘嗜声伎,常居窟室,每借糟丘。朝谒罕见其身,群臣希睹其面,断决自此不行,敷奏于是停拥。中山千日之饮,酩酊无名;襄阳三雅之杯,留连讵比?又广召良家,充选宫掖,潜为九市,亲驾四驴,自比商人,见要逆旅。殷辛之谴为小,汉灵之罪更轻,内外惊心,遐迩失望。其罪三也。
上栋下宇,着在《易》爻;茅茨采椽,陈诸史籍。圣人本意,惟避风雨,讵待朱玉之华,宁须绨锦之丽!故璿室崇构,商辛以之灭亡;阿房崛起,二世是以倾覆。而不遵古典,不念前章,广立池台,多营宫观,金铺玉户,青琐丹墀,蔽亏日月,隔阂寒暑。穷生人之筋力,罄天下之资财,使鬼尚难为之,劳人固其不可。其罪四也。
公田所彻,不过十亩;人力所供,才止三日。是以轻徭薄赋,不夺农时,宁积于人,无藏于府。而科税繁猥,不知纪极;猛火屡烧,漏卮难满。头会箕敛,逆折十年之租;杼轴其空,日损千金之费。父母不保其赤子,夫妻相弃于匡床。万户则城郭空虚,千里则烟火断灭。西蜀王孙之室,翻同原宪之贫;东海糜竺之家,俄成邓通之鬼。其罪五也。
古先哲王,卜征巡狩,唐虞五载,周则一纪。本欲亲问疾苦,观省风谣,乃复广积薪刍,多备饔饩。年年历览,处处登临,从臣疲弊,供顿辛苦。飘风冻雨,聊窃比于先驱;车辙马迹,遂周行于天下。秦皇之心未已,周穆之意难穷。宴西母而歌云,浮东海而观日。家苦纳秸之勤,人阻来苏之望。且夫天下有道,守在海外,夷不乱华,在德非险。长城之役,战国所为,乃是狙诈之风,非关稽古之法。而追踪秦代,板筑更兴,袭其基墟,延袤万里,尸骸蔽野,血流成河,积怨满于山川,号哭动于天地。其罪六也。
辽水之东,朝鲜之地,《禹贡》以为荒服,周王弃而不臣,示以羁縻,达其声教,苟欲爱人,非求拓土。又强弩末矢,理无穿于鲁缟;冲风余力,讵能动于鸿毛?石田得而无堪,鸡肋啖而何用?而恃众怙力,强兵黩武,惟在并吞,不思长策。夫兵,犹火也;不戢,将自焚,遂令亿兆夷人,只轮莫返。夫差丧国,实为黄池之盟;苻坚灭身,良由寿春之役。欲捕鸣蝉于前,不知挟弹在后。复矢相顾,髽而成行,义夫切齿,壮士扼腕。其罪七也。
直言启沃,王臣匪躬,惟木从绳,若金须砺。唐尧建鼓,思闻献替之言;夏禹悬鼗,时听箴规之美。而愎谏违卜,蠹贤嫉能,直士正人,皆由屠害。左仆射、齐国公高颖,上柱国、宋国公贺若弼,或文昌上相,或细柳功臣,暂吐良药之言,翻加属镂之赐。龙逢无罪,便遭夏癸之诛;王子何辜?滥被商辛之戮。遂令君子结舌,贤人缄口。指白日而比盛,射苍天而敢欺,不悟国之将亡,不知死之将至。其罪八也。
设官分职,贵在铨衡;察狱问刑,无闻贩鬻。而钱神起论,铜臭为公,梁冀受黄金之蛇,孟佗荐蒲萄之酒。遂使彝伦攸篸,政以贿成,君子在野,小人在位。积薪居上,同汲黯之言;囊钱不如,伤赵壹之赋。其罪九也。
宣尼有言,无信不立,用命赏祖,义岂食言?自昏主嗣位,每岁行幸,南北巡狩,东西征伐。至如浩亹陪跸,东都守固,阌乡野战,雁门解围。自外征夫,不可胜纪。既立功勋,须酬官爵。而志怀翻覆,言行浮诡,危急则勋赏悬授,克定则丝纶不行,异商鞅之颁金,同项王之刓印。芳饵之下,必有悬鱼,惜其重赏,求人死力,走丸逆坡,匹此非难。凡百骁雄,谁不仇怨。至于匹夫蕞尔,宿诺不亏,既在乘舆,二三其德。其罪十也。
有一于此,未或不亡。况四维不张,三灵总瘁,无小无大,愚夫愚妇,共识殷亡,咸知夏灭。罄南山之竹,书罪未穷;决东海之波,流恶难尽。是以穷奇灾于上国,猰暴于中原。三河纵封豕之贪,四海被长蛇之毒,百姓歼亡,殆无遗类,十分为计,才一而已。苍生懔懔,咸忧杞国之崩;赤子嗷嗷,但愁历阳之陷。且国祚将改,必有常期,六百殷亡之年,三十姬终之世。故谶箓云:“隋氏三十六年而灭。”此则厌德之象已彰,代终之兆先见。皇天无亲,惟德是辅。况乃搀抢竟天,申繻谓之除旧;岁星入井,甘公以为义兴。兼朱雀门烧,正阳日蚀,狐鸣鬼哭,川竭山崩。并是宗庙为墟之妖,荆棘旅庭之事。夏氏则灾衅非多,殷人则咎征更少。牵牛入汉,方知大乱之期;王良策马,始验兵车之会。今者顺人将革,先天不违,大誓孟津,陈命景亳,三千列国,八百诸侯,不谋而同辞,不召而自至。轰轰隐隐,如霆如雷,彪虎啸而谷风生,应龙骧而景云起。
我魏公聪明神武,齐圣广渊,总七德而在躬,包九功而挺出。周太保、魏公之孙,上柱国、蒲山公之子。家传盛德,武王承季历之基;地启元勋,世祖嗣元皇之业。笃生白水,日角之相便彰;载诞丹陵,大宝之文斯著。加以姓符图纬,名协歌谣,六合所以归心,三灵所以改卜。文王厄于羑里,赤雀方来;高祖隐于砀山,彤云自起。兵诛不道,《赤伏》至自长安;锋锐难当,黄星出于梁、宋。九五龙飞之始,天人豹变之初,历试诸难,大敌弥勇。上柱国、司徒、东郡公翟让功宣缔构,翼亮经纶,伊尹之佐成汤,萧何之辅高帝。上柱国、总管、齐国公孟让,柱国、历城公孟畅,柱国、绛郡公裴行俨,大将军、左长史邴元真等,并运筹千里,勇冠三军,击剑则截蛟断鳌,弯弧则吟猿落雁。韩、彭、绛、灌,成沛公之基;寇、贾、吴、冯,奉萧王之业。复有蒙轮挟辀之士,拔距投石之夫,骥马追风,吴戈照日。魏公属当期运,伏兹亿兆。躬擐甲胄,跋涉山川,栉风沐雨,岂辞劳倦,遂起西伯之师,将问南巢之罪。百万成旅,四七为名,呼吸则河、渭绝流,叱咤则嵩、华自拔。以此攻城,何城不陷;以此击阵,何阵不摧!譬犹泻沧海而灌残荧,举昆仑而压小卵。鼓行而进,百道俱前,以今月二十一日届于东都。而昏朝文武、留守段达等,昆吾恶稔,飞廉奸佞,久迷天数,敢拒义兵,驱率丑徒,众有十万,回洛仓北,遂来举斧。于是熊罴角逐,貔虎争先,因其倒戈之心,乘我破竹之势,曾未旋踵,瓦解冰销,坑卒则长平未多,积甲则熊耳为小。达等助桀为虐,婴城自固,梯冲乱舞,徒设九拒之谋;鼓角将鸣,空凭百楼之险。燕巢卫幕,鱼游宋池,殄灭之期,匪朝伊暮。
然兴洛、虎牢,国家储积,我已先据,为日久矣。既得回洛,又取黎阳,天下之仓,尽非隋有。四方起义,足食足兵,无前无敌。裴光禄仁基,雄才上将,受脤专征,遐迩攸凭,安危是托,乃识机知变,迁殷事夏。袁谦擒自蓝水,张须陀获在荥阳,窦庆战没于淮南,郭询授首于河北,隋之亡候,聊可知也。
清河公房彦藻,近秉戎律,略地东南,师之所临,风行电击。安陆、汝南,随机荡定;淮安、济阳,俄然送款。徐圆朗已平鲁郡,孟海公又破济阳,海内英雄,咸来回应。封民赡取平原之境,郝孝德据黎阳之仓,李士雄虎视于长平,王德仁鹰扬于上党。滑公李景、考功郎中房山基发自临渝,刘兴祖起于白朔,崔白驹在颍川起,方献伯以谯郡来,各拥数万之兵,俱期牧野之会。沧溟之右,函谷以东,牛酒献于军前,壶浆盈于道路。
诸君等并衣冠世胄,杞梓良才,神鼎灵绎之秋,裂地封侯之始,豹变鹊起,今也其时,鼍鸣鳖应,见机而作,宜各鸠率子弟,共建功名。耿弇之赴光武,萧何之奉高帝,岂止金章紫绶,华盖朱轮,富贵以重当年,忠贞以传奕叶,岂不盛哉!
若隋代官人,同吠尧之犬,尚荷王莽之恩,仍怀蒯聩之禄。审配死于袁氏,不如张郃归曹;范增困于项王,未若陈平从汉。魏公推以赤心,当加好爵,择木而处,令不自疑。脱猛虎犹豫,舟中敌国,夙沙之人共缚其主,彭宠之仆自杀其君,高官上赏,即以相授。如暗于成事,守迷不反,昆山纵火,玉石俱焚,尔等噬脐,悔将何及!黄河带地,明余旦旦之言;皎日丽天,知我勤勤之意。布告海内,咸使闻知。