魏晋文  鲁褒  

yǒu sī kōng gōng zǐ fù guì bù chǐ shèng fú ér yóu jīng yì zhù jià píng shì lǐ gù jiàn qí wú xiān shēng bān bái ér tú xíng gōng zǐ yuē xī zǐ nián yǐ zhǎng yǐ tú xíng kōng shǒu jiāng hé zhī hū xiān shēng yuē yù zhī guì rén gōng zǐ yuē xué shī hū yuē xué yǐ xué lǐ hū yuē xué yǐ xué yì hū yuē xué yǐ gōng zǐ yuē shī bù yún hū bì bó kuāng fěi yǐ jiāng qí hòu yì rán hòu zhōng chén jiā bīn dé jìn qí xīn lǐ bù yún hū nán zhì yù bó qín niǎo rǔ zhì zhēn lì zǎo xiū yì bù yún hū suí shí zhī yì dà yǐ zāi wú shì zǐ suǒ yǐ guān zǐ suǒ yóu qǐ suí shì zāi suī yuē yǐ xué wú bì wèi zhī wèi yě xiān shēng yuē wú jiāng yǐ qīng tán wéi kuāng fěi yǐ jī shén wéi bì bó suǒ wèi lǐ yún lǐ yún yù bó yún hū zāi zhě yǐ 　　　　gōng zǐ fǔ bì dà xiào yuē gù zāi zǐ zhī yún yě jì bù zhī gǔ yòu bù zhī jīn dāng jīn zhī jí hé yòng qīng tán shí yì shì biàn gǔ jīn yì sú fù zhě róng guì pín zhě jiàn rǔ ér zǐ shàng zhì ér zǐ shǒu shí wú yì yú yí jiàn kè chuán jiāo zhù tiáo sè pín bù lí yú shēn míng yù bù chū hū jiā shì gù qí yí yě xī shén nóng shì mò huáng dì yáo shùn jiāo mín nóng sāng yǐ bì bó wéi běn shàng zhì xiān jué biàn tōng zhī nǎi jué tóng shān fǔ shì yǎng guān zhù ér wéi qián gù shǐ nèi fāng xiàng dì wài yuán xiàng tiān dà yǐ zāi qián zhī wéi tǐ yǒu qián yǒu kūn nèi zé qí fāng wài zé qí yuán qí jī rú shān qí liú rú chuān dòng jìng yǒu shí xíng cáng yǒu jié shì jǐng biàn yì bú huàn hào zhé nán xiǔ xiàng shòu bú kuì xiàng dào gù néng cháng jiǔ wéi shì shén bǎo qīn ài rú xiōng zì yuē kǒng fāng shī zhī zé pín ruò dé zhī zé fù qiáng wú yì ér fēi wú zú ér zǒu jiě yán yì zhī yán kāi nán fā zhī kǒu qián duō zhě chǔ qián qián shǎo zhě jū hòu chǔ qián zhě wéi jūn zhǎng zài hòu zhě wéi chén pú jūn zhǎng zhě fēng yǎn ér yǒu yú chén pú zhě qióng jié ér bù zú shī yún gě yǐ fù rén āi zāi qióng dú qǐ shì zhī wèi hū qián zhī wéi yán quán yě bǎi xìng rì yòng qí yuán bú kuì wú yuǎn bù wǎng wú shēn bú zhì jīng yì yī guān pí láo jiǎng sì yàn wén qīng tán duì zhī shuì mèi jiàn wǒ jiā xiōng mò bù jīng shì qián zhī suǒ yòu jí wú bú lì hé bì dú shū rán hòu fù guì xī lǚ gōng xīn yuè yú kōng bǎn hàn zǔ kè zhī yú yíng èr wén jūn jiě bù cháng ér pī jǐn xiù xiàng rú chéng gāo gài ér jiě dú bí guān zūn míng xiǎn jiē qián suǒ zhì kōng bǎn zhì xū ér kuàng yǒu shí yíng èr suī shǎo yǐ zhì qīn mì yóu shì lùn zhī kě wèi shén wù wú wèi ér zūn wú shì ér rè pái zhū mén rù zǐ tà qián zhī suǒ zài wēi kě shǐ ān sǐ kě shǐ huó qián zhī suǒ qù guì kě shǐ jiàn shēng kě shǐ shā shì gù fèn zhēng biàn sòng fēi qián bú shèng gū ruò yōu zhì fēi qián bù bá yuàn chóu xián hèn fēi qián bù jiě lìng wèn xiào tán fēi qián bù fā luò zhōng zhū yī dāng tú zhī shì ài wǒ jiā xiōng jiē wú yǐ yǐ zhí wǒ zhī shǒu bào wǒ zhōng shǐ bú jì yōu liè bú lùn nián jì bīn kè fú còu mén cháng rú shì yàn yún qián wú ěr kě àn shǐ qǐ xū yě zāi yòu yuē yǒu qián kě shǐ guǐ ér kuàng yú rén hū zǐ xià yún sǐ shēng yǒu mìng fù guì zài tiān wú yǐ sǐ shēng wú mìng fù guì zài qián hé yǐ míng zhī qián néng zhuǎn huò wéi fú yīn bài wéi chéng wēi zhě dé ān sǐ zhě dé shēng xìng mìng cháng duǎn xiàng lù guì jiàn jiē zài hū qián tiān hé yù yān tiān yǒu suǒ duǎn qián yǒu suǒ cháng sì shí xíng yān bǎi wù shēng yān qián bù rú tiān dá qióng kāi sè zhèn pín jì fá tiān bù rú qián ruò zāng wǔ zhòng zhī zhì biàn zhuāng zǐ zhī yǒng rǎn qiú zhī yì wén zhī yǐ lǐ yuè kě yǐ wéi chéng rén yǐ jīn zhī chéng rén zhě hé bì rán wéi kǒng fāng ér yǐ fú qián qióng zhě néng shǐ tōng dá fù zhě néng shǐ wēn nuǎn pín zhě néng shǐ yǒng hàn gù yuē jūn wú cái zé shì bù lái jūn wú shǎng zé shì bù wǎng yàn yuē guān wú zhōng rén bù rú guī tián suī yǒu zhōng rén ér wú jiā xiōng hé yì wú zú ér yù xíng wú yì ér yù xiáng shǐ cái rú yán zǐ róng rú zǐ zhāng kōng shǒu diào bì hé suǒ xī wàng bù rú zǎo guī guǎng xiū nóng shāng zhōu chē shàng xià yì shǐ kǒng fāng fán bǎi jūn zǐ tóng chén hé guāng shàng jiāo xià jié míng yù yì zhāng 　　　　huáng tóng zhōng fāng kòu tóu duì yuē pú zì xī fāng gēng xīn fēn wáng zhū guó chù chù jiē yǒu cháng shā yuè xī pú zhī suǒ shǒu huáng jīn wéi fù bái yín wéi mǔ qiān wéi zhǎng nán xī wéi dí fù yī wǒ chū shēng zhōu mò shí yě jǐng wáng yǐn shì dà zhù zī yě tān rén jiàn wǒ rú bìng dé yī jī xiǎng tài láo wèi zhī yú yě

lǔ bāo qián shén lùn

　　有位司空公子，家境富贵却遭人轻视。他身着华丽衣帽去京城游历，住在平市时，遇见了头发斑白、徒步而行的綦毋先生。公子见状问道：“哎呀！您年纪这么大了，既不坐车，又两手空空，这是要往哪儿去呀？”先生答道：“想去拜访位贵人。”公子又问：“您学过《诗经》吗？”先生说：“学过。”公子再问：“那《易经》呢？”先生回应：“也学过。”公子笑道：“《诗经》里不是说，要用竹筐装满财物作为礼品，献给贵人表达敬意，主客双方才能都遂心愿吗？《礼记》里也讲，男子去女方家提亲要送玉器、丝帛、大雁等聘礼，女子出嫁要带上榛子、板栗、大枣、干肉等信物。《易经》不也强调，顺应时势有多重要吗？我看您如今的做法，哪能算顺应时世呢？虽说您自己说这些典籍都学过了，我却觉得您根本没真正弄懂。”先生反驳道：“我要把清谈当作竹筐，把深奥的玄理当作礼品。难道礼物就只能是玉石丝帛这类东西吗？”

　　公子听了，拍着大腿大笑：“您这话也太固执了！您既不懂古人的教诲，又不了解当下的实际情况。如今这年头，急事要务哪用得上清谈呀？时代变了，世道不同了，古今的风俗早就不一样了。现在有钱的人身价尊贵、光彩照人，没钱的人低人一等、受尽屈辱。可您偏偏推崇质朴，死守着所谓的真诚，这跟刻舟求剑、胶柱鼓瑟有什么区别？一个连贫穷都摆脱不了的人，名声根本传不出家门，这本来就是理所当然的事！”

　　“从前神农氏去世后，黄帝、尧、舜教导百姓耕种织布，从此人们开始用币帛作为礼物相互馈赠，把这当作礼仪的根本。后来有先知先觉的人加以变通，开采铜山，观察天地万物的形态，仿照天圆地方的模样铸造了铜钱。这一创造可太伟大了！”

　　“钱的样子，暗含天地之道：内部方形象征大地，外部圆形象征天空。它堆积起来能像山一样高耸，流通起来能像江河一样不息；动静有规律，储藏使用有章法；方便市场交易，不用担心磨损；不易腐烂象征长寿，周转不绝象征自然永恒。所以钱能长久存在，成为世上最神奇的宝物。世人都把它当作兄长般亲近，还给它起了个绰号叫‘孔方’。没了它就会贫弱无助，拥有它就能富足强盛。它没有翅膀却能飞遍四方，没有腿脚却能跑遍天下。它能让紧绷的面孔展露笑容，能让难办的事情变得容易。钱多的人身居高位，钱少的人只能排在后面；身居高位的人做高官享厚禄，排在后面的人只能当奴仆受驱使。高官们丰衣足食、享用不尽，奴仆们却穷困潦倒、缺吃少穿。《诗经》里说‘富人们日子好过了，就可怜可怜这些穷苦人吧’，说的不就是这种情况吗！”

　　“钱又被称作‘泉’，因为它是百姓日常必需的东西，像泉水一样源源不断，再远的地方都能抵达，再深的去处都能到达。京城里的达官贵人，懒得去学堂听讲，讨厌那些空洞的议论，听着就打瞌睡。可只要一见到我这位‘孔方兄’，没有一个不惊喜膜拜的。钱所保佑的人，必定大吉大利，何必先辛辛苦苦读书，再去追求富贵呢！当年吕公因为刘邦一张空头礼帖就满心欢喜，刘邦对萧何多送两百钱的举动一直铭记在心，卓文君脱掉粗布衣裙换上锦绣华服，司马相如扔掉粗陋腰布坐上华丽马车，他们能官位显赫、名声大噪，都是钱的功劳啊。虚假的礼帖尚且能让人高兴，更何况是实实在在的钱呢！多送两百钱虽然不算多，却能让人变得亲密无间。由此可见，钱可真是神物！有了钱，就算没有官位也能享受尊荣，没有权势也有人巴结奉承，能进入权贵之门，踏入皇宫内院。钱到了哪里，危险就能转为平安，死亡就能转为生机；没有钱，尊贵可能变成低贱，活着也可能陷入绝境。所以打官司没有钱就赢不了，孤苦无依没有钱就难以脱身，怨仇隔阂没有钱就化解不了，奉承讨好的话没有钱就没人说。”

　　“京城里的显贵人物、掌权大臣，也都无休止地钟爱我这位‘孔方兄’。他们拉着钱的‘手’，紧紧抱住不肯放开，不管钱的质地好坏，也不问是新铸的还是旧有的。只要有了钱，家里就会宾客满堂、门庭若市。俗话说‘钱没有耳朵，却能暗地里传递’，这话难道有假吗？还有句俗语说‘有钱能使鬼推磨’，更何况是人呢？子夏说‘死生有命，富贵在天’，我却觉得死生没有定数，富贵全看有没有钱。怎么证明呢？你看，钱能把灾祸转为福气，把失败转为成功，能让危难的人获得安宁，能让濒临死亡的人重获生机。可见人的寿命长短、仕途贵贱，都由钱决定，上天又何曾插手过呢？上天有上天的不足，钱有钱的长处。让四季交替运行、万物生长繁衍，钱比不上上天；但让困窘的人通达、让贫穷的人得到救济，上天可不如钱。古时候，要是有臧武仲的智慧、卞庄子的勇气、冉求的才能，再用礼乐修饰自己，就能算是完美的人了。现在要成为完美的人何必这么麻烦，只要有钱就行了。”

　　“钱能让困窘的人顺风顺水，能让富有的人变得温和，能让软弱的人变得勇敢。所以说，君主没有钱，有才能的人就不会前来效力；君主不行赏，有才能的人就不会前来投奔。俗话说‘做官要是朝中没人，不如回家种田’，可我觉得，就算朝中有人，自己没有钱，这跟没脚想走路、没翅膀想飞有什么区别？就算你有颜渊那样的才华、子张那样的容貌，要是两手空空，又能有什么指望呢？不如趁早回家，多搞些农耕经商，不怕路途奔波劳累，努力赚钱才是正道。要知道，所有的君子，都是广结人脉，顺应时势，随俗应变，对上结交权贵、对下拉拢友人，才能让自己的名声更加显赫。”

　　铜钱听了这番高论，连忙叩头回答：“我们来自西方，在各地都像君王一样受尊崇，到处都有我们的踪迹。长沙、越嶲这些地方，都归我们管辖。黄金是我们的父亲，白银是我们的母亲，铅是我们的大儿子，锡是我们的大儿媳。贪心的人见到我们，就像病人见到医生、饥饿的人见到盛宴一样，那种渴求之情再强烈不过了！”

鲁褒《钱神论》